# 18 - Waarom incongruent zijn je meer kost dan je denkt

Herken je dat? Je voelt van binnen iets heel anders dan wat je naar buiten laat zien. Je bent moe, maar je zegt dat het goed gaat. Je voelt irritatie opborrelen, maar je glimlacht en gaat door. Je voelt een grens naderen, maar je zegt geen nee.

Op dat moment lijkt het de makkelijkste weg. Geen gedoe, geen discussie, gewoon door. Maar je lichaam ervaart dat anders. En als dit vaker gebeurt dan je denkt, kan dat je meer energie kosten dan je beseft. Congruent zijn gaat vooral over of wat je voelt overeen komt met wat je laat zien, zegt en doet. Het is een innerlijke afstemming. Het gaat niet per se over idealen of principes, maar simpelweg over: is er ruimte tussen wat ik ervaar en wat ik uit, of niet?

Congruent zijn is niet hetzelfde als "Walk your talk" en "practice what you preach". Hierbij gaat het namelijk over iets anders: de match tussen wat je zegt te vinden of te geloven, en hoe je je daadwerkelijk gedraagt. Dat is meer gericht op waarden, idealen of adviezen. Zeg je bijvoorbeeld dat rust belangrijk is, maar werk je zelf 60 uur per week door? Dan loop je niet je eigen talk.

In de praktijk hangen ze wel samen. Iemand die continu incongruent is (voelt spanning, laat kalmte zien) loopt vaak ook het risico zijn eigen talk niet te walken, bijvoorbeeld door wél rust te preken maar zelf geen grenzen te stellen. Het onderdrukken van wat je voelt maakt het moeilijker om consequent te handelen naar wat je zegt te geloven.

Wat er gebeurt wanneer je incongruent bent

Zodra je iets voelt, een dreiging, irritatie, onrecht, iets dat niet klopt, zet je lichaam automatisch een reactie in gang. Adrenaline, een hogere hartslag, gespannen spieren. Je lijf maakt zich klaar om iets te dóén: praten, weglopen, een grens stellen.

Als je die actie vervolgens inslikt, blijft je lichaam in die "aan"-stand hangen. (zie blog # 16 -  Emoties, het probleem zit niet waar je denkt) Er is geen ontlading. Het signaal is gegeven, maar de reactie wordt niet afgemaakt.

En dat onderdrukken zelf? Dat kost ook energie. Uit onderzoek naar emotieregulatie blijkt dat het wegdrukken van gevoelens juist tot méér spanning in je lichaam leidt, niet minder. Hartslag en spierspanning gaan omhoog bij mensen die iets inslikken, vergeleken met mensen die gewoon voelen en benoemen wat er speelt.

Je zenuwstelsel merkt het verschil

Je zenuwstelsel is de klok rond bezig met één vraag: is het hier veilig? Als wat je voelt niet overeenkomt met wat je laat zien, ontstaat er een soort innerlijke wrijving. Zelfs zonder dat er buiten iets dreigends gebeurt, herkent je lichaam die mismatch vaak als onrust. En onrust houdt je waakzaam.

Eén keer is dat geen probleem. Iedereen slikt weleens iets in. Maar als het een patroon wordt, bijvoorbeeld omdat je gewend bent geraakt om je aan te passen, dan blijft je systeem structureel op scherp staan. Cortisol blijft verhoogd. Je lichaam komt nooit echt tot rust, ook niet als je fysiek stilzit.

En dat is precies waar op termijn klachten uit ontstaan: vermoeidheid die niet overgaat, slecht slapen, gespannen schouders of kaak, sneller geprikkeld zijn, moeite met concentreren. Niet omdat er iets mis is met jou, maar omdat je systeem al heel lang geen "veilig, je mag ontspannen" te horen heeft gekregen.

Het is geen kwestie van sterker zijn

Dit is misschien wel het belangrijkste om te beseffen: het gaat hier niet om te weinig discipline of te weinig doorzettingsvermogen. Eerder het tegenovergestelde. Vaak zijn het juist de mensen die heel goed zijn in doorgaan, die dit patroon jarenlang volhouden zonder dat iemand het ziet.

Het lichaam onthoudt alles wat er niet gezegd of gedaan is. En op een gegeven moment gaat het dat laten merken.

Wat helpt

Je hoeft niet meteen alles anders te doen. Vaak begint het al met kleine, concrete stappen:

• Merk het moment op. Voel je iets anders dan wat je laat zien? Al is het maar een korte innerlijke check, dat is al winst.

• Geef het gevoel een plek, ook al deel je het niet direct met een ander. Even bij jezelf erkennen "ik voel me nu geïrriteerd" doet al iets anders met je lijf dan het volledig wegdrukken.

• Zoek fysieke ontlading. Een korte wandeling, even flink ademen, je schouders bewust laten zakken. Je lichaam heeft die actie nodig om de spanning ook echt af te ronden.

• Oefen met kleine, veilige momenten van eerlijkheid. Niet meteen de grote confrontatie, maar een klein begin: iets aangeven bij iemand die je vertrouwt.

  
  

Zo leert je zenuwstelsel stap voor stap dat het weer veilig is om te ontspannen, in plaats van continu op scherp te staan.

Wil je hier dieper induiken en leren hoe je je lichaam weer leert ontspannen? Bij Van Stress naar Rust werken we hier stap voor stap aan, met methodes die aansluiten op hoe je zenuwstelsel echt werkt.

Wil je weten hoe het met jouw stress basislijn is gesteld? Doe snel de zelftest

Wil je preciezer weten op welke gebieden jij zou kunnen werken aan je stress, je uitslag per email ontvangen en tips speciaal voor jouw uitslag ontvangen? Doe dan onze gratis Zenuwstelselcheck; binnen 6 minuten weet je een hoop meer!

Klaar voor de volgende stap?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang maandelijkse tips, als eerste toegang tot webinars en live sessies  en exclusieve kortingen.

Liever direct aan de slag? Ontdek onze online cursus, kies voor persoonlijke 1:1 begeleiding, of gun jezelf de Stress Retraite in Frankrijk.

Oefening Stel jezelf de volgende vraag: Hou ik mij aan ongeschreven regels waar ik ook mee zou kunnen stoppen? Schrijf alles wat in je opkomt aan die "ongeschreven regels" op in een schriftje. Schrijf er vervolgens achter wat die regels je opleveren en wat ze je kosten. Leg het schriftje vervolgens weg om het na een paar dagen te openen en opnieuw te lezen. Kijk je er nog steeds zo naar? Zo niet, stel het bij. Probeer van nu af aan regel voor regel die meer kost dan oplevert je bewust te zijn. Vervolgens stop je met die regels.